Bəstəkarlıq ixtisası ixtisası haqqında

İxtisasın təsviri

Nəzəriyyə fakültəsinə aid olan ixtisaslardan biridir.

Bəstəkar — musiqi əsərlərinin yaradıcısıdır. Musiqi, adətən, musiqi nəzəriyyəsinə əsasən yazılır. Bəstəkarın musiqiçidən fərqi ondadır ki, o musiqini bəstələyir, musiqiçi isə onu ifadə edir. Bəstələmə prosesinin nəticəsi kimi notalar şəklində yazılmış musiqi əldə edilir. Notaların tərtibi əl ilə və ya kompüterlə yerinə yetirilə bilər. Bəstəkarın yaratdığı musiqi əsəri ifaçılar (müğənnilər, çalğıçılar) tərəfindən səsləndirilir.

Musiqi bəstələmək mürəkkəb peşə olub böyük bilik və istedad tələb edir. Buna görə bəstəkarın harmonika, polifoniya, orkestrləmə, musiqi formaları, hər hansı bir musiqi alətində çalmağı bacarmaq (pianinoya üstünlük verilir) kimi keyfiyyətlərə malik olması vacibdir. Qədimdə bəstəkarlardan bir neçə musiqi alətində çalmaq tələb olunurdu. Çox vaxt onlar skripkada çalırdılar (məsələn, Korelli). İmprovizasiya qabiliyyəti də yaradıcılıq prosesinə çox təsir edən amildir. Müxtəlif janrlarda işləmək üçün bəstəkarlıq texnikasına yiyələnmək lazımdır. Bu ixtisas sahibi əsərlərin düzgün yazılması və qurulması ilə məşğul olur.

İxtisasın tarixi

Keçmişdə bəstəkarlıq dərsləri yalnız fərdi olurdu, aristokrat ailələr uşaqlarını musiqiyə yönəldirdilər. Həmin ailələrdən görkəmli bəstəkarlar — Mozart, Bethoven və digərləri ortaya çıxmışdır. Sonralar musiqi üzrə ali təhsil ocaqları yaranmış və ifaçılıqla yanaşı nəzəriyyə və bəstəkarlıq dərsləri də ixtisas kimi tədris edilməyə başlanmışdır. Ölkəmizdə bu sahənin əsası Üzeyir Hacıbəyli tərəfindən qoyulmuşdur.

Bu ixtisas sahibi nə işlə məşğul olur? (iş öhdəlikləri)

Mahnıların düzgün bəstələnməsi
Əsərlərin qurulması
Mahnıların aranjiman edilməsi
Televiziya, radio, film və studiyalar üçün musiqilərin yazılması və hazırlanması
Məlumatların toplanması və işlənməsi
Annotasiyalar, icmallar, məqalələr, toplular, ensiklopediyalar, dərsliklər və tədris vəsaitlərinin tərtib edilməsi
Mövzuların seçimi, mühazirələrin və konsertlərin təşkili və keçirilməsi
Musiqi tənqidi və məsləhət işi
Filarmoniyalarda və digər mədəniyyət və incəsənət qurumlarında repertuarın formalaşdırılması
Pedaqoji və elmi-tədqiqat fəaliyyəti
Gənc nəslin sənətə cəlb olunmasına yönəlmiş musiqinin təbliği
Peşəkar musiqi tənqidçisi kimi fəaliyyət

Harada bu ixtisasa sahiblənmək olar?

Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti
Azərbaycan Milli Konservatoriyası
Bakı Musiqi Akademiyası

Bu ixtisas üzrə harada çalışmaq olar?

Bakı Musiqi Akademiyasında (pedaqoji və elmi fəaliyyət)
Musiqi studiyalarında
Televiziya və radio sahəsində
Filarmoniyada
Özəl və dövlət məktəblərində
Universitetlərdə, musiqi konservatoriya və akademiyalarında
Film, reklam və teatr sahəsində
Fərdi yaradıcılıq və ya pedaqoji fəaliyyət
Bakalavr səviyyəsini bitirən məzunlar ümumi təhsil müəssisələrində musiqi fənnini tədris edə bilərlər

Bu ixtisas üzrə lazım olan bacarıqlar (kompetensiyalar)

Əsərlərin quruluşu və formaları haqqında biliklər
Pedaqoji bacarıqlar
Musiqi duyumu
Piano çalma bacarığı
Alətşünaslıq
Orkestrləşdirmə
İmprovizasiya qabiliyyəti
Harmonika və polifoniya
Musiqi tarixi və nəzəriyyəsi
Tədrisin əsasları
Musiqi psixologiyası
Musiqi sahəsində menecment və marketinq bilikləri
Azərbaycan ladları və xalq musiqisinin əsasları
Xor və müasir musiqi bilikləri
Təhlil və məntiqi təfəkkür bacarığı
Estetik zövq və ədəbi istedad
Janrlar üzrə dərin biliklər
Musiqi ədəbiyyatı, solfecio və musiqi-kompüter texnologiyaları üzrə biliklər

İxtisasın gələcəyi

Texnologiyanın inkişafı yeni musiqi janrlarının və üslubların yaranmasına səbəb olsa da, sahə yaradıcılıq yönümlü olduğu üçün bu ixtisas üzrə kadrlara gələcəkdə də ehtiyac olacaqdır. Bundan əlavə, sahə üzrə çoxşaxəli iş imkanları mövcuddur.

Əmək haqqı

Əmək haqqının səviyyəsi tutduğu vəzifədən, peşə öhdəliklərindən, fərdi fəaliyyətdən və işgüzar əlaqələrdən asılıdır. Televiziya şouları və ya filmlər üçün musiqi yaradan mütəxəssislər müəllimlərlə müqayisədə daha yüksək maaş alırlar. Minimum əmək haqqı təxminən 400 AZN civarındadır.

Bu sahəni bitirənlərin əksəriyyəti özəl və dövlət məktəblərində, eləcə də universitetlərdə müəllim kimi fəaliyyət göstərirlər. Məvaciblər təxminən belədir:

Ali təhsilli müəllimlər üçün 460–595 AZN
Orta təhsilli müəllimlər üçün 420–510 AZN

Qeyd: Bu rəqəmlər stajdan asılı olaraq dəyişə bilər.